Brood, daar zit wat in

Zijn granen gezond? Of ligt het probleem niet bij de granen maar bij hoe we ze eten?

Wie kent ’m niet, die oude reclameslogan uit de jaren ’80? “Brood, daar zit wat in.” En brood had ook echt een goede naam. We aten het als ontbijt, lunch en soms zelfs ’s avonds.

Tegenwoordig lijkt dat anders te zijn. Steeds vaker hoor je dat brood ongezond is: de gluten zijn niet goed, het zou je darmen irriteren, een opgeblazen gevoel geven, laaggradige ontstekingen veroorzaken en je moe maken. Brood staat ineens in hetzelfde rijtje als suiker en fastfood. Net alsof ons lichaam granen niet meer zou kunnen verteren.

Maar granen zijn gewoon gezond. Het verschil zit in wélke granen we eten en hoe ze geteeld, gemalen en bereid worden.

Veel mensen vermijden brood vanwege klachten. In deze Inspiratiemail ontdek je waarom juist de kwaliteit en bereiding van granen bepaalt hoe je lichaam erop reageert.

Waarom brood en granen tegenwoordig als ongezond worden gezien

Tijdens mijn opleiding tot OERsterk coach leerde ik veel over hoe ons lichaam optimaal functioneert door voeding, beweging, ontspanning, mindset en zingeving. Daar hoorde ook voeding bij en ik leerde dat granen evolutionair gezien eigenlijk niet de meest ideale keuze zijn. Voor onze genen zijn granen relatief nieuw; ons lichaam zou er dus niet volledig op aangepast zijn.

Ik wilde dit laatste graag geloven, maar tegelijk voelde ik dat ik eigenlijk helemaal geen klachten had bij granen. Of misschien had ik ze wel, maar was ik me er niet van bewust. Dus hoe zat dat nou precies?

Volkoren granen vs witte bloem: wat doet het met je lichaam?

Ik gebruikte in onze keuken vaak tarwebloem, als ook bijvoorbeeld witte pasta en witte rijst. Deze ging ik vervangen door de volkoren varianten.

Want wat is tarwebloem eigenlijk? We pakken een tarwekorrel, zorgen ervoor dat alle vezels en voedingswaarde eruit zijn en dan gebruiken we het in de keuken. Maar daar zit al een groot probleem. Het zijn snelle koolhydraten, die de bloedsuikerspiegel flink laten schommelen en later op de dag zorgen voor trek. Meer vulling dan voeding dus.

Maar tegelijkertijd deed ik ook nog wat anders, ik koos voor biologisch. Want ondertussen wist ik al dat reguliere teelt op een uitgeputte bodem vaak gewoon voedingsmiddelen opleverde met heel weinig voedingswaarde en dan ook nog eens met restanten van pesticiden. En dat probleem zou zeker ook spelen bij granen die we in brood en andere producten gebruiken.

Ook kreeg ik langzamerhand het idee dat niet het graan zelf het probleem is, maar hoe het bewerkt en bereid wordt.

Waarom desembrood beter verteerbaar is dan gistbrood

Ik besloot een stapje verder te gaan. Ik ging mijn eigen brood bakken, zo wist ik in ieder geval dat ik brood zou kunnen eten zonder onnodige toevoegingen. Eerst met gist en later met zuurdesem.

Het eerste wat mij opviel toen we eenmaal goed desembrood bakten: brood voelde ineens niet meer zwaar. Geen opgeblazen buik na de lunch, geen energiedip halverwege de middag. Gewoon een verzadigd gevoel en rustige darmen.

Pas later begreep ik waarom. Tijdens de lange fermentatie doen bacteriën en gisten eigenlijk al een deel van het werk voor je darmen. Ze breken stoffen af waar je normaal harder voor moet werken om ze te verteren. Je eet dus nog steeds graan maar je lichaam krijgt een totaal ander product binnen.

Misschien is dus een broodje met volkoren granen gewoon een heel mooi product, mits dit broodje de tijd krijgt om te “rijpen”. Precies zoals we vroeger brood maakten, voordat op snelheid gemaakt fabrieksbrood met gist zijn intrede deed.

Wanneer granen wel gezond zijn

Langzamerhand heb ik dan toch een mooi beeld gekregen over granen. Ze hoeven helemaal niet slecht te zijn. Het gaat erom welke granen je kiest en wat je er vervolgens mee doet in de keuken. En naast het lekkere desembroodje kun je granen ook nog prima toevoegen aan je avondmaaltijd, of een lekkere pap maken als ontbijt.

Hoe je granen beter kunt verdragen (praktische tips)

Mijn belangrijkste inzichten nog even op een rijtje:

• Kies volkoren granen in plaats van supermarktbloem
• Kies biologisch of regeneratief geteeld
• Als je brood eet, kies dan voor desem in plaats van gist
• Varieer met granen en kies ook oude granen zoals rogge, haver en spelt, bij voorkeur lokaal geteeld
• Week, kiem of fermenteer granen waar mogelijk

Misschien hoeven we granen dus helemaal niet te schrappen van ons menu. Maar laten we ons weer verdiepen in granen die zo’n mooie aanvulling kunnen zijn op onze voeding.

Verder lezen over gezonde bereiding van granen

Ik ontdekte overigens onlangs nog hoe groot de impact van bereiding kan zijn toen ik het nieuwe boek van Peter van Berckel las: Graankeuken / Reis om de wereld in 30 granen. Het laat zien hoe je granen op een zodanige manier kunt bereiden dat je maximaal profiteert van hun voedingsstoffen.

En wil je je nog meer verdiepen in hoe je op een gezonde manier granen een mooie plek in de keuken kan geven, dan lees vooral dit uitgebreide artikel van Rineke Dijkinga: Granen, verguisd en bejubeld.

Vind je deze blog waardevol? Abonneer je dan op mijn Inspiratiemail, zo ontvang je nieuw tips en inzichten altijd als eerste in jouw mailbox.